طرف بايد از مزاياى متساوى برخوردار باشند و به موجب اصل آزادى فردى بايد طرفين حق انحلال داشته باشند . پس تفاوت اثر و مزايا در عقد با اصل تساوى منافى است و ممنوع بودن اقاله و فسخ با اصل آزادى فردى منافى است ( رجوع شود به صفحهء 342 و به نمرهء 22 ) . جواب اين است كه اولًا لازمهء تساوى انسانها تساوى احكام عقود نيست . در عقود بايد به طبيعت عقد نيز توجه داشت ، يعنى طبيعت عقد نيز عاملى از عاملهاست . لهذا در رهن اگر مىگوييم از طرف راهن لازم و از طرف مرتهن جايز است ، با اصل تساوى انسانها منافى نيست . عقد بيعت نيز احكام و آثار مختلفى براى بيعت كننده و بيعت گيرنده دارد ، زيرا طبيعت بيعت فداكارى يك طرف در انجام امر طرف ديگر است و البته بيعت گيرنده نيز به نوبهء خود وظايفى دارد . آيا ممنوعيت حق فسخ و اقاله از طرفين با اصل آزادى فردى منافى است ؟ : و اما ممنوع بودن فسخ و اقاله كه گفته مىشود با اصل آزادى فردى منافى است ، در صورتى است كه حق حق فردى باشد . در جايى كه پاى حق اجتماع نيز در ميان است ، حق فسخ و اقاله معنى ندارد . در اسلام طرفين حق فسخ و اقاله ندارند مگر در موارد مخصوصى ، ولى زوج حق دارد و اين حق طلاق نه به واسطهء مزيتى است كه براى مرد قائل شده است بلكه از آن جهت است كه طبيعت ازدواج به شكلى است كه با سرد شدن كانون محبت مرد ، موضوع حق اجتماع معدوم مىشود و روح خانوادگى مىميرد [ ولى ] در صورتى كه كانون محبت در وجود زن سرد شود كانون خانوادگى نيم مرده و نيم زنده است و اميد حيات و بقا در آن هست ، زيرا كليد محبت زن در دست مرد است . چرا ازدواج مقدس است ؟ : حقيقت ازدواج كه مقدس است از اين جهت است كه شكستن حصار خودى است ، مانع گناه است و فيه شائبة العبادة ديگر اينكه كانون تربيت نسل آينده است . علاوه بر اين جهت كه پاى حق اجتماع در اين پيمان در ميان است ، اين پيمان يك پيمان طبيعى است نه يك پيمان قراردادى . در